Kamu ihalelerine teklif veren üreticiler için yerli malı belgesi çoğu zaman fiyat kadar belirleyici olur. 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren yeni Yerli Malı Tebliği ile hem hesaplama yöntemi hem de belgenin görünümü değişti; eski alışkanlıklarla hazırlanan dosyalar bu yüzden sık sık geri dönüyor.
Bu rehberde belgenin ne işe yaradığını, yeni sistemde nelerin değiştiğini ve başvuruyu ilk seferde nasıl doğru hazırlayabileceğinizi anlatıyoruz. Ayrıca yerli malı belgesi hakkında genel tanıtımı için [Yerli Malı Belgesi] (/yerli-mali-belgesi/) sayfamıza bakabilirsiniz.
Yerli malı belgesi ne işe yarar
Yerli malı belgesi, bir ürünün Türkiye'de üretildiğini ve belirli bir yerli katkı oranına sahip olduğunu gösterir. Belgenin en çok kullanıldığı yer kamu ihaleleridir. Kamu İhale Kanunu, idarelere yerli malı teklif eden isteklilere yüzde 15'e kadar fiyat avantajı tanıma imkânı verir. Yani belgeniz varsa, rakibinizden biraz daha yüksek fiyat verseniz bile ihaleyi kazanabilirsiniz.
Belge yalnızca ihale için değil, bazı teşvik ve destek programlarında da yerlilik şartını kanıtlamak için istenebilir.
2026'da ne değişti
25 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yeni Yerli Malı Tebliği (SGM 2024/10), 1 Ocak 2026 itibarıyla 2014'ten beri uygulanan eski tebliğin yerini aldı. Öne çıkan değişiklikler şunlar:
- Belgeler artık yerli katkı oranına göre sınıflandırılıyor: yüzde 91-100 A, yüzde 81-90 B, yüzde 71-80 C, yüzde 61-70 D, yüzde 51-60 E sınıfı.
- Yazılım ürünleri de kapsama alındı. Yazılımın yerli malı sayılması için Bakanlıkça verilen Teknolojik Ürün Belgesi gerekiyor.
- Bakanlığın ilan ettiği Zorunlu Yerli Girdi Listesi'ndeki girdilerde ayrıca yerlilik şartı aranıyor.
- Yerli katkı oranı yüzde 51'in altında kalan ürünler için, talep edilirse belge yerine "yerli katkı oranı raporu" düzenleniyor.
-1 Ocak 2026'dan önce alınan belgeler geçerlilik sürelerinin sonuna kadar kullanılabiliyor.
Sınıflandırma önemli bir fark yaratıyor: İhaleyi yapan idare artık ürününüzün yalnızca yerli olup olmadığını değil, hangi sınıfta olduğunu da görüyor.
##Belge için aranan şartlar
Başvurudan önce işletmenizin şu koşulları sağladığından emin olun:
-Ürün tamamen Türkiye'de üretilmiş olmalı ya da üretimin önemli aşamaları ve son esaslı işlem Türkiye'de yapılmış olmalı.
-Ürünün yerli katkı oranı en az yüzde 51 olmalı.
-Ürün, işletmenizin kapasite raporunda yer almalı.
-Zorunlu yerli girdi listesindeki girdileri kullanıyorsanız, bu girdilerin yerlilik şartını sağladığını belgeleyebilmelisiniz.
-Girdiyi kendiniz üretiyorsanız o girdi için ayrı belge aranmaz, ancak girdinin de en az yüzde 51 yerli katkı oranına sahip olması gerekir.
Kapasite raporu şartı en sık atlanan noktadır. Raporunuzda ürün yoksa ya da tanımı farklıysa önce kapasite raporunuzu güncellemeniz gerekir.
##Hazırlanması gereken evraklar
Odadan odaya küçük farklar olsa da dosyada genellikle şunlar bulunur:
-Başvuru dilekçesi ve üretici taahhütnamesi
-Güncel ve geçerli kapasite raporu
-Ürüne ait yerli katkı oranı hesap cetveli
-Girdilere ait faturalar ve varsa girdilerin yerli malı belgeleri
-İthal girdiler için menşe ve gümrük belgeleri
-Oda ve TOBB ücretlerinin ödendiğini gösteren dekontlar
Hesap cetveli dosyanın kalbidir. Cetvel ve dayanak belgeler mali uzman tarafından kontrol edilip onaylanır; rakamlar faturalarla birebir örtüşmezse başvuru ilerlemez.
SBS üzerinden başvuru ve eksper incelemesi
Başvuru, e-Devlet üzerinden erişilen Sanayi Bilgi Sistemi (SBS) aracılığıyla, işletmenin kayıtlı olduğu oda veya borsaya yapılır. Süreç genel olarak şöyle ilerler:
- SBS'de ürün seçilir, hesap cetveli ve belgeler yüklenir.
- Oda, dosyayı ön kontrolden geçirir ve uygunsa kabul eder.
- Görevlendirilen uzman, ürünü ve üretimi işletme adresinde inceler.
- Oda dosyayı TOBB'a (esnaf ve sanatkârlar için TESK'e) iletir; elektronik kontrolden sonra belge düzenlenir.
Belgenin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren bir yıldır. İhale takviminizi bu süreye göre planlayın; belgenin süresi ihale sürecinin ortasında dolmasın.
Ücretler oda ve borsaya göre değişir. Başvurudan önce kendi odanızın güncel tarifesini kontrol etmenizi öneririz.
Sık yapılan hatalar
- Ürünün kapasite raporunda yer almadığını başvuru sırasında fark etmek
- Hesap cetvelinde faturalarla örtüşmeyen girdi tutarları kullanmak
- Yurt içinden alınan ama aslında ithal olan girdileri yerli saymak
- Zorunlu yerli girdi listesini kontrol etmeden başvurmak
- Eski tebliğe göre hazırlanmış şablonları kullanmaya devam etmek
- Belge süresini ihale takvimiyle karşılaştırmamak
- Hedeflenen sınıfı belirlemeden girdi tedarikini planlamak
Ürününüzün yerli malı belgesi şartlarını sağlayıp sağlamadığından ya da hangi sınıfa girebileceğinden emin değilseniz, ücretsiz uygunluk analizimizle başvurudan önce dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz.