Yerli Malı Belgesi nedir?
Yerli Malı Belgesi, bir ürünün yerli malı olduğunu gösterir. Belge, özellikle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alımlarda yerli malı teklif eden isteklilere tanınan avantajlardan yararlanmak için kullanılır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 25 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10), 15 Ekim 2025'te yapılan değişikliklerle birlikte 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi ve 2014 tarihli eski tebliğin yerini aldı.
Bir sanayi ürününün yerli malı sayılması için üç temel şart aranır: ürünün sanayi sicil belgesine sahip bir işletme tarafından üretilmesi ve sanayi sicil belgesindeki üretim konusunda yer alması, ürünün Türkiye'de üretilmesi veya üretimin önemli aşamalarının ve son esaslı işçiliğin Türkiye'de yapılması, ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması. Ayrıca Bakanlığın ilan ettiği Zorunlu Yerli Girdi Listesindeki girdilerde yerlilik şartı aranır. Yurt dışından parça olarak getirilip yurt içinde basit birleştirme ile oluşturulan ürünler yerli malı sayılmaz.
Yerli katkı oranı, ürünün yerli girdi maliyetinin nihai maliyete oranıdır. Hesaba doğrudan ve dolaylı malzeme, işçilik ve üretimle ilgili genel giderler girer; satış, pazarlama, garanti, sigorta, faiz ve finansman giderleri girmez. Ürünün Teknolojik Ürün Belgesi varsa hesaplanan orana 10 puan eklenir. Elektrik, su ve doğalgaz ile Türk Patent ve Marka Kurumu'nda ilk tescili Türkiye'de yerleşik bir firma adına yapılmış fikri haklara ait giderler %100 yerli girdi kabul edilir. Belgede orana göre A, B, C, D veya E sınıfı yazılır.
Gıda, tarım ve hayvancılık ürünleri ile madenler için ayrı şartlar vardır; örneğin tarım ürünlerinde Tarım ve Orman Bakanlığının kayıt sistemlerine kayıtlı üretici şartı aranır. Yazılım ürünleri ise ancak Bakanlıkça verilen Teknolojik Ürün Belgesine sahipse yerli malı sayılır ve bu belgeye sahip yazılımların yerli katkı oranı %100 kabul edilir.
Demirbilek Danışmanlık olarak ürününüzün yerli malı şartlarını sağlayıp sağlamadığını ön incelemeyle değerlendiriyor, üretim hesabını ve yerli katkı oranı hesap cetvelini hazırlamanıza destek oluyor, mali uzman ve teknik uzman süreçlerini ve oda başvurusunu takip ediyoruz. Belgeyi oda veya borsa düzenler.
Kimler için gerekli?
- Kamu ihalelerine yerli malı teklif ederek katılmak isteyen üreticiler
- Ürünlerini ihaleye giren bayi veya tedarikçiler aracılığıyla kamuya satan üreticiler
- Ürününde yerli girdi oranını belgelemek ve ürün sınıfını göstermek isteyen sanayi işletmeleri
- Teknolojik Ürün Belgesine sahip yazılım ve teknoloji ürünü üreticileri
- Kayıtlı üretici şartlarını sağlayan gıda, tarım, hayvancılık ve maden üreticileri
- Eski tebliğe göre alınmış belgesinin süresi dolmak üzere olan firmalar
Başvuru nereye yapılır?
Gerekli evraklar
EVRAK LİSTESİ
- Yerli Katkı Oranı Hesap CetveliTebliğ ekindeki forma uygun, üretim hesabına dayalı
- Üretim hesabıMalzeme listesi, üretim reçetesi, üretim akış diyagramı ve maliyet hesabı
- Mali uzman onayı ve mali raporİşletmede iş sözleşmesiyle çalışmayan YMM veya SMMM tarafından
- Girdilere ait faturalar, gümrük beyannameleri, SGK bildirgeleri ve defter kayıtlarıMali uzmanın kontrol ettiği belgeler
- Yerli girdilerin Yerli Malı Belgeleri veya üreticilerinin sanayi sicil belgeleriGirdi başka bir üreticiden alınıyorsa
- Sanayi sicil belgesiÜrün, belgedeki üretim konusunda yer almalı
- Kapasite raporuBelgede kapasite raporu tarihi, numarası ve geçerlilik tarihi yer alır
- TaahhütnameÜretici veya temsile yetkili kişi tarafından imzalı
- Ürün görseli, etiket, katalog ve teknik bilgilerBelge ekinde yer alır
- Teknolojik Ürün BelgesiYazılım ürünlerinde zorunlu, diğer ürünlerde varsa
Süreç nasıl işler?
- Ön uygunluk kontrolüSanayi sicil belgesi, kapasite raporu, ürünün üretim konusunda yer alıp almadığı ve Zorunlu Yerli Girdi Listesi kontrol edilir.
- Üretim hesabı ve hesap cetveliÜrünün malzeme listesi, reçetesi ve maliyet hesabı hazırlanır, yerli ve ithal girdiler ayrıştırılarak Yerli Katkı Oranı Hesap Cetveli düzenlenir.
- Mali uzman kontrolüBağımsız YMM veya SMMM; faturaları, gümrük beyannamelerini, SGK bildirgelerini ve defter kayıtlarını kontrol eder, hesap cetvelini ve mali raporu imzalar.
- Elektronik başvuruBaşvuru e-Devlet girişiyle TOBB veya TESK sistemi üzerinden kayıtlı olunan oda veya borsaya yapılır.
- Teknik uzman incelemesiOda, sistem üzerinden seçime izin vermeyecek şekilde bir teknik uzman görevlendirir; uzman üretim yerinde dosyanın tamamını inceler ve teknik raporu imzalar.
- TOBB/TESK kontrolü ve belgelendirmeDosya TOBB veya TESK'e gönderilir, uygun bulunan ürün için belgeyi oda veya borsa düzenler.
Süre ve geçerlilik
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sanayi sicil belgesi olmayan veya ürünü sanayi sicil belgesinin üretim konusunda yer almayan işletmeye Yerli Malı Belgesi düzenlenmez. Önce sanayi sicil kaydını güncelleyin.
- Yurt dışından parça halinde getirilip Türkiye'de basit birleştirme ile oluşturulan ürünler ve tamamı yurt dışında ürettirilen ürünler yerli malı sayılmaz.
- Başka üreticiden alınan girdilerde, girdinin Yerli Malı Belgesi yoksa oda tarafından o girdi için Yerli Katkı Oranı Raporu düzenlenir; aksi halde girdi ithal kabul edilebilir.
- Belge verildikten sonra Bakanlık, TOBB veya TESK ara kontrol yapabilir. Üreticiden kaynaklanan bir sebeple belge iptal edilirse aynı ürün için 1 yıl yeni başvuru yapılamaz.
- Teknolojik Ürün Belgesi olmayan yazılımlar, sanayi ürününün girdisi olarak kullanıldığında ithal girdi kabul edilir.
Sık sorulan sorular
Yerli malı belgesi için yerli katkı oranı en az ne olmalı?
Sanayi ürünlerinde yerli katkı oranının en az %51 olması gerekir (SGM-2024/10 md. 4). Teknolojik Ürün Belgesi olan ürünlerde hesaplanan orana 10 puan eklenir.
Yerli malı belgesi kaç yıl geçerlidir?
Düzenlenme tarihinden itibaren 1 yıl geçerlidir. Süre sonunda yeni başvuru yapılması gerekir.
Eski tebliğe göre aldığım belge geçerli mi?
Evet. 1 Ocak 2026'dan önce oda veya borsa tarafından düzenlenen belgeler, üzerinde yazan geçerlilik süresinin sonuna kadar kullanılabilir. Yenilemede yeni tebliğin şartları uygulanır.
Sanayi sicil belgesi olmadan yerli malı belgesi alınabilir mi?
Sanayi ürünlerinde hayır. Ürünün sanayi sicil belgesine sahip işletme tarafından üretilmesi ve belgedeki üretim konusunda yer alması şarttır. Yazılım ürünlerinde ise belirleyici şart Teknolojik Ürün Belgesidir.
Yazılım ürünleri için yerli malı belgesi alınabilir mi?
Evet, ancak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının verdiği Teknolojik Ürün Belgesine sahip olmak zorunludur. Bu belgeye sahip yazılımların yerli katkı oranı %100 kabul edilir.
Yerli malı belgesini kim düzenler?
Üreticinin kayıtlı olduğu TOBB veya TESK'e bağlı oda veya borsa düzenler. Başvuru TOBB veya TESK'in çevrim içi sistemi üzerinden e-Devlet girişiyle yapılır.
Benzer ürünler için tek belge alınabilir mi?
Esas olan her ürün için ayrı belgedir. Teknik uzman incelemesiyle teknik özellikleri, üretim süreçleri ve reçetedeki girdileri benzer, fonksiyonu aynı olan ürünler için tek belge düzenlenebilir.
Resmi kaynaklar: Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10), Resmî Gazete 25.1.2025, sayı 32793 (TÜRMOB arşiv kopyası) · Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (SGM-2025/4), Resmî Gazete 15.10.2025, sayı 33048 · TOBB Kapasite Raporlarının Düzenlenmesi Usul ve Esasları 2025/53 (Sanayi Bilgi Sistemi tanımı)