Türk Malı Belgesi nedir?
Türk Malı Belgesi, Türkiye ile Avrupa Komisyonu arasındaki IPA Çerçeve Anlaşmasının malın menşeinin belgelenmesine ilişkin hükmünü uygulamak için oluşturuldu. TOBB, Avrupa Birliği Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Merkezi Finans ve İhale Birimi ile birlikte çalışarak belgeyi ve tanzim ve onay usul ve esaslarını hazırladı. Belge 1 Kasım 2012'de kullanılmaya başlandı; 1 Şubat 2013'ten itibaren IPA fonlu ihalelerde yerli malı belgesi kabul edilmiyor, yalnızca Türk Malı Belgesi kullanılıyor.
Belgenin dayandığı ölçüt yerli katkı oranı değil, menşedir. Mal ya tamamen Türkiye'de elde edilmiş ya da yabancı girdilerle üretilmiş olsa bile Türkiye'de esaslı işçilik görerek Türk menşei kazanmış olmalıdır. Bu değerlendirme Gümrük Yönetmeliğinin tercihsiz menşe kurallarına ilişkin hükümlerine göre yapılır. Bu nedenle Türk Malı Belgesi, kamu ihalelerinde fiyat avantajı için kullanılan Yerli Malı Belgesinden farklı bir belgedir ve onun yerine kullanılamaz.
Belgede iki taraf vardır. Malı üreten firma belgenin kendisine ait bölümlerini doldurur ve imzalar; IPA sözleşmesini üstlenen yüklenici firma belgeyi odaya onaya sunar. Oda, menşeyi gösteren bilgi ve belgeleri kontrol ederek belgeyi onaylar. Odalar, onayı yalnızca kendilerinin sattığı belgeler için yapar.
Demirbilek Danışmanlık olarak IPA sözleşmesindeki menşe şartını, teslim edilecek kalemlerin GTİP numaralarını ve üreticilerden toplanacak belgeleri birlikte çıkarıyor, ithal girdiler için menşe dosyasını hazırlamanıza destek oluyor ve oda onay sürecini takip ediyoruz. Belgeyi oda onaylar.
Kimler için gerekli?
- AB'nin IPA programıyla finanse edilen kamu ihalelerinde mal tedarik eden yükleniciler
- IPA projelerine makine, ekipman veya malzeme sağlayan Türkiye'deki üreticiler
- Yabancı girdi kullanan ve ürünün Türk menşei kazandığını belgelemesi gereken imalatçılar
- Merkezi Finans ve İhale Birimi veya IPA uygulayıcı kurumlarının sözleşmelerinde menşe belgesi istenen firmalar
Başvuru nereye yapılır?
Gerekli evraklar
EVRAK LİSTESİ
- Firma antetli başvuru dilekçesi ve belge satış talep formuYüklenici firma tarafından
- IPA sözleşmesinin örneğiMalın hangi proje ve sözleşme için teslim edileceğini gösterir
- Mal ve malzemelerin GTİP numaralarıHer kalem için
- Üreticinin doldurup imzaladığı Türk Malı BelgesiFarklı üreticilerin malları için ayrı belge düzenlenir
- Üretimi gösteren belgelerMüstahsil makbuzu, maden ruhsatı, borsa beyannamesi gibi; ürüne göre değişir
- Menşe dışı girdilere ait ithalat belgeleriYabancı girdi kullanılmışsa
- Üreticinin geçerli kapasite raporuSanayi ürünlerinde
- İmza sirkülerleriÜretici ve yüklenici yetkilileri için
- TaahhütnameBeyanların doğruluğuna ilişkin
- Oda kayıt belgesiYüklenici onay yapan odanın üyesi değilse, kendi odasından alınmış güncel belge
Süreç nasıl işler?
- Sözleşme ve menşe şartının incelenmesiIPA sözleşmesindeki menşe hükmü ve teslim edilecek kalemler listelenir, her kalemin üreticisi belirlenir.
- Menşe değerlendirmesiHer ürün için tamamen Türkiye'de üretilip üretilmediği, yabancı girdi varsa Türkiye'de yapılan işlemin menşe kazandırıp kazandırmadığı tercihsiz menşe kurallarına göre kontrol edilir.
- Belgenin temini ve üretici bölümüBelge odadan satın alınır, üretici kendi bölümünü doldurur, imzalar ve üretim belgelerini sağlar.
- Oda onayıYüklenici belgeyi ekleriyle odaya sunar; oda belgeleri inceler, gerekirse ek belge ister ve uygun bulursa belgeyi onaylar.
- İdareye sunumOnaylı belge, sözleşmeyi yürüten kuruma teslimat veya hakediş dosyasıyla birlikte sunulur.
Süre ve geçerlilik
Dikkat edilmesi gerekenler
- Türk Malı Belgesi ile Yerli Malı Belgesi birbirinin yerine geçmez. IPA ihalelerinde 1 Şubat 2013'ten beri yerli malı belgesi kabul edilmiyor.
- Menşe, yerli katkı oranıyla değil tercihsiz menşe kurallarıyla belirlenir. Yabancı parçaların Türkiye'de yalnızca paketlenmesi, ayrıştırılması veya basit montajı genellikle menşe kazandırmaz.
- Farklı üreticilere ait mallar için ayrı belge gerekir. Birden fazla tedarikçiyle çalışıyorsanız belge planını baştan yapın.
- Üreticinin kapasite raporu onay sırasında geçerli olmalı. Kapasite raporu en fazla 2 yıl geçerli olduğundan tarihini önceden kontrol edin.
- Oda yalnızca kendi sattığı belgeyi onaylar. Belgeyi hangi odadan alacağınızı onayı yapacak odaya göre seçin.
Sık sorulan sorular
Türk Malı Belgesi ile Yerli Malı Belgesi arasındaki fark nedir?
Yerli Malı Belgesi, Yerli Malı Tebliğine göre yerli katkı oranı en az %51 olan sanayi ürünleri için kamu ihalelerinde kullanılır. Türk Malı Belgesi ise yalnızca IPA fonlu ihalelerde, malın tercihsiz menşe kurallarına göre Türk menşeli olduğunu göstermek için kullanılır.
Türk Malı Belgesini kim düzenler?
Belgeyi TOBB bastırır, odalar satar. Üretici kendi bölümünü doldurur, yüklenici belgeyi odaya sunar ve oda onaylar.
Yabancı parça kullanan ürün Türk Malı Belgesi alabilir mi?
Alabilir, ancak Türkiye'de yapılan işlemin ürüne Türk menşei kazandırması gerekir. Bu değerlendirme Gümrük Yönetmeliğindeki tercihsiz menşe kurallarına göre yapılır ve yabancı girdilerin ithalat belgeleri istenir.
Her ürün için ayrı belge mi gerekir?
Esas olarak farklı üreticilerin malları için ayrı belge düzenlenir. Aynı üreticinin birden fazla kalemi tek belgede yer alabilir; bunu onay yapan oda değerlendirir.
Hangi ihalelerde Türk Malı Belgesi istenir?
AB'nin Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) kapsamında finanse edilen ve sözleşmesinde menşe şartı bulunan ihalelerde istenir. Ulusal bütçeli kamu ihalelerinde yerli malı avantajı için Yerli Malı Belgesi kullanılır.
Resmi kaynaklar: TOBB Duyurusu, IPA Türk Malı Belgesi (07.12.2012) · İstanbul Sanayi Odası, Türk Malı Belgesi · Balıkesir Sanayi Odası, Türk Malı Belgesi · Antalya Ticaret ve Sanayi Odası, Türk Malı Belgesi Onayı