Yerli İmalat Durum Belgesi nedir?
5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kanunu, yurt içinde üretilen aksamı kullanan lisanslı yenilenebilir enerji santrallerine elektrik satış fiyatına ek olarak yerli katkı ilavesi öder. Bu desteğin şartlarını önce 2011 tarihli, ardından 24 Haziran 2016 tarihli yönetmelik düzenledi. Bu yönetmeliklerde santralde kullanılan her aksam ve aksamı oluşturan her bütünleştirici parça için Ek-8'deki Yerli İmalat Durum Belgesinin başvuru dosyasına konulması isteniyordu.
2016 yönetmeliğine göre belgeyi 3568 sayılı Kanuna göre çalışan yeminli mali müşavir, aksam ve parçaya ait fatura, irsaliye ve benzeri belgelere dayanarak hazırlar ve bundan cezai olarak sorumlu tutulurdu. Odaların uygulamasında belge, imalatçı firmanın kayıtlı olduğu sanayi odası veya ticaret ve sanayi odası tarafından onaylanır. Odalar başvuruda geçerli kapasite raporu, YMM imzalı belge nüshaları, ürünün hangi makine ve aşamalarla üretildiğini anlatan teknik not ve yerli katma değeri gösteren mali analiz raporu ister.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 28 Mayıs 2021 tarihli Yerli Aksam Yönetmeliği 2016 yönetmeliğini yürürlükten kaldırdı. Yeni yönetmelikte yerli aksam destek fiyatı başvurusu için her aksam veya bütünleştirici parçaya ait marka, model ve seri numarasını içeren Yerli Malı Belgesi ile TSE'nin düzenlediği Sertifika Uygunluk Belgesi isteniyor; aksam imalatçısının da ürünü sanayi sicil belgesindeki üretim konusunda bulunan bir sanayi işletmesi olması gerekiyor. Yeni metinde yerli imalat durum belgesi adı geçmiyor. Buna rağmen bazı odalar belgeyi hizmet listelerinde tutmaya devam ediyor.
Demirbilek Danışmanlık olarak santral sahibinin veya aksam üreticisinin dosyasında hangi belgenin istendiğini tesisin işletmeye giriş tarihine ve güncel yönetmeliğe göre belirliyor; yerli imalat durum belgesi isteniyorsa YMM ve oda sürecini, Yerli Malı Belgesi gerekiyorsa yerli katkı oranı hesabını ve oda başvurusunu takip ediyoruz. Belgeleri oda ve ilgili kurumlar düzenler.
Kimler için gerekli?
- Yenilenebilir enerji santrallerine türbin, kule, panel, invertör, jeneratör gibi aksam veya parça üreten sanayiciler
- Yerli aksam destek fiyatından yararlanmak isteyen lisanslı rüzgar, güneş, hidroelektrik, jeotermal ve biyokütle santralleri
- Eski yönetmelik döneminde yerli katkı ilavesi almış santrallerin dosyalarını güncelleyen şirketler
- Müşterisinden veya bir kurumdan yerli imalat durum belgesi talebi alan aksam üreticileri
Başvuru nereye yapılır?
Gerekli evraklar
EVRAK LİSTESİ
- Firma antetli ve onaylı başvuru dilekçesiOda onayı için
- Geçerli kapasite raporuAksamın veya parçanın üretim konusunda yer alması gerekir
- YMM tarafından hazırlanmış ve ıslak imzalı Yerli İmalat Durum Belgesi nüshalarıHer aksam ve bütünleştirici parça için ayrı; nüsha sayısını oda belirler
- Teknik bilgi notuÜrünün hangi makinelerde ve hangi imalat aşamalarıyla üretildiği
- YMM mali analiz raporuÜrünün yurt içi katma değerle üretildiğini gösteren
- Aksam ve parçalara ait fatura ve irsaliyelerBelgenin dayanağı olan kayıtlar
- Sanayi sicil belgesiGüncel yönetmelikte aksam imalatçısı için temel şart
- Yerli Malı Belgesi28.5.2021 sonrası yerli aksam desteği başvurularında her aksam için
Süreç nasıl işler?
- Hangi belgenin istendiğinin belirlenmesiTesisin işletmeye giriş tarihi, başvurunun hangi yönetmeliğe tabi olduğu ve talep eden tarafın yazısı incelenerek yerli imalat durum belgesinin mi, Yerli Malı Belgesinin mi gerektiği netleştirilir.
- Üretim ve maliyet dosyasıAksamın malzeme listesi, imalat aşamaları, fatura ve irsaliyeleri derlenir; yurt içi ve ithal girdiler ayrıştırılır.
- YMM çalışmasıYeminli mali müşavir kayıtları inceler, belgeyi ve mali analiz raporunu hazırlayıp imzalar.
- Oda onayıBelge, kapasite raporu ve teknik notla birlikte imalatçının kayıtlı olduğu odaya sunulur; oda inceleyip onaylar.
- Bakanlık başvurusuSantral sahibi, onaylı belgeleri diğer başvuru evrakıyla birlikte yönetmelikte belirtilen tarihe kadar Bakanlığa sunar.
Süre ve geçerlilik
Dikkat edilmesi gerekenler
- 28 Mayıs 2021'den sonra yapılan yerli aksam desteği başvurularında yönetmelik her aksam için Yerli Malı Belgesi istiyor. Yerli imalat durum belgesi hazırlatmadan önce dosyanın hangi düzenlemeye tabi olduğunu teyit edin.
- Belge her aksam ve her bütünleştirici parça için ayrı düzenlenir. Tek belgeyle birden fazla parçayı kapsamaya çalışmak dosyanın geri dönmesine yol açar.
- YMM, belgenin fatura, irsaliye ve benzeri kayıtlara dayanmasından cezai olarak sorumludur. Kayıtlarla uyuşmayan miktar veya parça bilgisi vermeyin.
- Bakanlık heyeti imalat yerinde ve santralde denetim yapabilir. Toprak veya su altında kalacak ya da montajdan sonra görülemeyecek parçalar için bildirim kurallarına uyulmalıdır.
- Yanıltıcı bilgi veya belge verildiği tespit edilirse santral destekten yararlandırılmaz ve ödenen tutarlar geri istenebilir.
Sık sorulan sorular
Yerli imalat durum belgesi hâlâ geçerli bir belge mi?
Belge 2011 ve 2016 tarihli yerli aksam yönetmeliklerinde tanımlıydı. 28 Mayıs 2021 tarihli Yerli Aksam Yönetmeliği eski yönetmeliği kaldırdı ve yerli aksam desteği için Yerli Malı Belgesi istemeye başladı. Bazı odalar belgeyi hâlâ düzenliyor; hangi belgenin gerektiğini talep eden kurum ve dosyanın tabi olduğu düzenleme belirler.
Yerli imalat durum belgesini kim hazırlar?
Eski düzenlemede belgeyi yeminli mali müşavir fatura ve irsaliye gibi kayıtlara dayanarak hazırlar, imalatçının kayıtlı olduğu sanayi veya ticaret ve sanayi odası onaylar.
Yerli imalat durum belgesi ile yerli malı belgesi arasındaki fark nedir?
Yerli imalat durum belgesi yalnızca yenilenebilir enerji tesislerindeki aksam ve parçalar için YMM'nin hazırladığı bir belgeydi. Yerli Malı Belgesi ise Yerli Malı Tebliğine göre yerli katkı oranı hesaplanan, mali ve teknik uzman incelemesiyle oda tarafından düzenlenen genel bir belgedir. Güncel yerli aksam desteği bu belgeye dayanıyor.
Yerli aksam desteğine ne zamana kadar başvurulur?
2021 Yerli Aksam Yönetmeliğinin ilk metnine göre bir sonraki takvim yılında yararlanmak isteyen santral sahibi, içinde bulunulan yılın en geç 1 Aralık tarihine kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına başvurur. Başvuru öncesinde yönetmeliğin güncel halini kontrol edin.
Aksam üreticisinde hangi şartlar aranır?
Güncel yönetmelik aksam imalatçısının Türkiye'de, serbest bölgeler dahil, kurulu olmasını ve ürettiği aksamın sanayi sicil belgesindeki üretim konusunda yer almasını şart koşuyor. Ayrıca her aksam için Yerli Malı Belgesi ve TSE Sertifika Uygunluk Belgesi gerekiyor.
Resmi kaynaklar: Yerli Aksam Yönetmeliği, Resmî Gazete 28.5.2021, sayı 31494 (İSO arşiv kopyası) · Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Yerli Aksamın Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 24.6.2016, sayı 29752 (mülga) · Gemlik Ticaret ve Sanayi Odası, Yerli İmalat Durum Belgesi · Ankara Sanayi Odası, Belge Hizmetleri Müdürlüğü