Elinizde bir Yerli Malı Belgesi var ve bir kamu ihalesine hazırlanıyorsunuz. Belge hâlâ geçerli mi, teklif ettiğiniz ürünü kapsıyor mu, süresi ihale sürecinde dolarsa ne olur? Yerli malı belgesi sorgulama ihtiyacı genellikle bu sorularla ortaya çıkar. Bu yazıda belgenin geçerliliğini nasıl kontrol edeceğinizi, ihale dosyasında nelere dikkat edeceğinizi ve süresi dolan belgede izlemeniz gereken yolu anlatıyoruz. Belgenin ne olduğu ve hangi ürünlere verildiği konusunda genel bilgi için yerli malı belgesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Yerli malı belgesi sorgulamada neye bakılır
Sorgulama yalnızca belgenin var olup olmadığını öğrenmek değildir. Belgenin teklif edeceğiniz ürün için, bugünün tarihinde ve doğru firma adına geçerli olduğunu doğrulamanız gerekir. Belgenin üzerinde şu bilgileri tek tek kontrol edin:
- Üretici firmanın unvanı ve belgeyi düzenleyen oda veya borsa
- Ürünün adı, görseli, etiketi ve teknik bilgileri
- Yerli katkı oranına göre belgede yazan sınıf (A, B, C, D veya E)
- Düzenlenme tarihi ve buna bağlı geçerlilik süresi
- Belgede yer alan kapasite raporunun tarihi, numarası ve geçerlilik tarihi
Belgedeki ürün ile ihalede teklif ettiğiniz ürün birebir örtüşmelidir. Esas olan her ürün için ayrı belgedir. Teknik özellikleri, üretim süreçleri ve reçetedeki girdileri benzer, fonksiyonu aynı olan ürünler için tek belge düzenlenmiş olabilir; bu durumda teklif ettiğiniz modelin belgenin kapsamında olup olmadığını belgenin ekinden kontrol edin.
Geçerlilik nereden kontrol edilir
Yerli Malı Belgesini üreticinin kayıtlı olduğu oda veya borsa, TOBB veya TESK kontrolünden sonra düzenler. Başvuru da e-Devlet girişiyle TOBB veya TESK'in çevrim içi sistemi üzerinden yapılır. Bu yüzden en güvenilir teyit kaynağı belgeyi düzenleyen oda veya borsadır.
- Üretici iseniz: Başvurunuzu yaptığınız TOBB veya TESK sistemindeki kayıtlarınızı ve oda veya borsadan aldığınız belgeyi esas alın.
- Bayi veya tedarikçi iseniz: Üreticiden belgenin güncel halini isteyin ve belgeyi düzenleyen oda veya borsaya teyit ettirin.
Üçüncü kişilerin hangi kanaldan ve hangi bilgiyle sorgulama yapabileceği kuruma ve dosyaya göre değişir. Emin olmadığınızda belgeyi düzenleyen odayla doğrudan iletişime geçin.
Geçerlilik kontrolünde belgenin dayandığı diğer kayıtları da unutmayın. Ürünün sanayi sicil belgesi kaydındaki üretim konusunda yer alması şarttır. Belge üzerinde kapasite raporu bilgileri ve geçerlilik tarihi de yazılıdır; bu bilgilerin güncel olup olmadığını ayrıca kontrol edin.
İhale dosyasında belgeyi sunarken
Yerli Malı Belgesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki alımlarda yerli malı teklif eden isteklilere tanınan avantajlardan yararlanmak için kullanılır. Belgenin hangi biçimde ve hangi aşamada sunulacağını ihale dokümanı belirler; bu, idareye ve ihaleye göre değişir. Dosyayı hazırlarken şu adımları izleyin:
- İhale dokümanında yerli malı belgesiyle ilgili maddeyi bulun ve istenen biçimi not edin.
- Teklif ettiğiniz her ürün için ilgili belgeyi eşleştirin; belgesi olmayan kalemi yerli malı olarak göstermeyin.
- Belgenin geçerlilik tarihini ihale takvimiyle karşılaştırın.
- Ürünü bayi olarak teklif ediyorsanız belgenin üretici adına düzenlendiğini ve ürünün belgedeki ürünle aynı olduğunu doğrulayın.
Süresi dolan veya dolmak üzere olan belge
Yerli Malı Belgesi düzenlenme tarihinden itibaren 1 yıl geçerlidir (SGM-2024/10 md. 10/4). Süre sonunda belge kendiliğinden uzamaz; yeni başvuru yapmanız gerekir. Başvuru adımlarını ve yerli katkı oranı hesabını ayrı bir yazıda ele aldık.
1 Ocak 2026'dan önce eski tebliğe göre düzenlenen belgeler, üzerinde yazan sürenin sonuna kadar geçerlidir. Yenilemede ise yeni tebliğin şartları uygulanır. Kuralların ayrıntısını Yerli Malı Tebliği (SGM-2024/10) ve 15 Ekim 2025 tarihli değişiklik tebliği üzerinden okuyabilirsiniz. Eski belgenizle aynı sonucu alacağınızı varsaymayın; yeni şartlara göre ürününüzü yeniden değerlendirin.
Yeni başvuruda teknik uzman incelemesi ve TOBB veya TESK kontrolü yeniden yapılır. Değerlendirme süresi TOBB ve TESK'in uygulama usul ve esaslarıyla belirlenir. Bu nedenle süresi dolacak belgenin takibini ihale takviminize göre erkenden başlatın.
Belgeyi geçersiz kılabilecek durumlar
Süre dolmasa da belgeyi riske atan durumlar vardır:
- Üretici tür değiştirir, birleşir veya bölünürse belgenin yeni duruma göre değiştirilmesi için 1 ay içinde başvurmalıdır.
- Belge verildikten sonra Bakanlık, TOBB veya TESK ara kontrol yapabilir.
- Üreticiden kaynaklanan bir sebeple belge iptal edilirse aynı ürün için 1 yıl yeni başvuru yapılamaz.
- Ürün sanayi sicil belgesindeki üretim konusundan çıkarsa belgenin dayanağı ortadan kalkar.
Kontrol listesi
- Belgedeki firma unvanı ve oda veya borsa doğru mu?
- Teklif ettiğiniz ürün belgenin kapsamında mı?
- Düzenlenme tarihinden itibaren 1 yıl dolmadı mı, ihale takvimini kapsıyor mu?
- Eski tebliğe göre alınmış belgede yazan süre geçmedi mi?
- Belgedeki kapasite raporu bilgileri güncel mi?
- Firmada tür değişikliği, birleşme veya bölünme oldu mu?
- Belgeyi düzenleyen odadan teyit aldınız mı?
Sık sorulan diğer konular için sıkça sorulan sorular sayfamıza göz atabilirsiniz.
Elinizdeki belgenin ihaleye yetip yetmeyeceğinden ya da yenilemeye ne zaman başlamanız gerektiğinden emin değilseniz, belgenizi ve ilgili kayıtlarınızı birlikte kontrol edebiliriz. Ücretsiz uygunluk analizi sayfasından dosyanızı bize iletebilirsiniz.
Yerli Malı Belgesi: evrak listesi, süreç ve sık sorulan sorular →