Ekspertiz Raporu nedir?
Ekspertiz raporu, bir kurumun sizden istediği belirli bir tespiti belgeleyen rapordur. Gümrük idaresi geçici ithal edilen bir makinenin amacına uygun kullanıldığını, Ticaret Bakanlığı dahilde işleme izniyle ithal edilen hammaddenin ihraç edilen üründe kullanıldığını, vergi dairesi üretimdeki fire oranını görmek isteyebilir. Oda, bu tür sorular için içinde mühendis eksperlerin ve oda personelinden bir raportörün bulunduğu bir heyet görevlendirir; heyet işyerinde veya gümrük sahasında inceleme yapar, belgeleri kontrol eder ve raporu düzenler.
Odaların bu görevi 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa dayanır. Kanunun 12. maddesi odalara üyelerinin ihtiyaç duyduğu belgeleri verme görevini, 26. maddesi ise odalarca düzenlenecek belgeler arasında bilirkişi ve eksper raporlarını sayar. Raporun içeriği, kapsamı ve hangi belgelerin isteneceği, raporu talep eden kurumun mevzuatına ve odanın kendi uygulamasına göre değişir.
Uygulamada en sık karşılaşılan türler şunlardır: geçici ithalat ve geçici ihracat ekspertizleri, dahilde işleme izin belgesi kapatma ekspertizi, gümrükteki eşyanın niteliğini, kullanılmış veya yeni olduğunu ve imal tarihini belirleyen gümrük ekspertizi, fiili tüketim ve fire oranı raporları, arızalı makine tespiti, makine ve tesislerin rayiç değer tespiti, vardiya tespit raporu ve mücbir sebep belgesi. Bazı odalar bunları farklı adlarla veya ayrı hizmet başlıkları altında verir.
Kapasite raporu ile ekspertiz raporu karıştırılır. Kapasite raporu TOBB Sanayi Bilgi Sistemi üzerinden düzenlenir, TOBB onaylar, işletmenin teorik azami üretim gücünü gösterir ve en fazla 2 yıl geçerlidir. Ekspertiz raporu ise belirli bir tarihteki somut durumu tespit eder ve onu isteyen kurum için hazırlanır. Demirbilek Danışmanlık olarak talep eden kurumun tam olarak neyi istediğini netleştiriyor, evrak dosyasını hazırlıyor, oda başvurusunu ve eksper ziyaretine kadar olan süreci takip ediyoruz. Raporu oda düzenler.
Kimler için gerekli?
- Geçici ithalat veya geçici ihracat rejimiyle makine, kalıp ya da ekipman getiren veya gönderen firmalar
- Dahilde işleme izin belgesini kapatacak ihracatçı üreticiler
- Gümrük idaresinden eşyanın niteliği, kullanılmışlık durumu veya imal tarihi için ekspertiz talebi alan ithalatçılar
- Vergi dairesi veya başka bir kurum için fire oranı, fiili tüketim ya da vardiya tespiti yaptırması gereken işletmeler
- Arızalı makine, makine değeri veya mücbir sebep tespiti isteyen sanayiciler
- Kamu kurumlarına sunmak üzere işletmesindeki bir durumu bağımsız bir heyete tespit ettirmesi gereken firmalar
Başvuru nereye yapılır?
Gerekli evraklar
EVRAK LİSTESİ
- Firma antetli, kaşeli ve imzalı başvuru dilekçesiEkspertizin konusu ve raporun hangi kuruma sunulacağı açıkça yazılmalı
- Talep eden kurumun yazısıGümrük müdürlüğü, vergi dairesi veya bakanlık yazısı varsa
- Gümrük beyannameleriGeçici ithalat, geçici ihracat, dahilde işleme ve gümrük ekspertizlerinde
- Dahilde işleme izin belgesi veya geçici ithalat izniİlgili rejimde
- Fatura, irsaliye ve sözleşmelerEşyanın alış, tamir, kiralama veya işleme ilişkisini gösteren
- Teknik dokümanMakine kataloğu, teknik şartname, üretim akış şeması veya reçete
- Yeminli mali müşavir raporuFiili tüketim, fire oranı gibi muhasebe kaydına dayanan tespitlerde istenebilir
- Geçerli kapasite raporuBirçok odada üretimle ilgili ekspertizlerde referans olarak istenir
- İmza sirküleriBaşvuruyu imzalayan yetkili için
Süreç nasıl işler?
- Talebin netleştirilmesiRaporu isteyen kurumun yazısı incelenir; hangi tespitin, hangi tarih ve miktarlar için, hangi formatta istendiği belirlenir.
- Evrak dosyasıBeyannameler, faturalar, teknik dokümanlar ve gerekiyorsa mali müşavir raporu talebin türüne göre derlenir ve tutarlılığı kontrol edilir.
- Oda başvurusuDilekçe ve ekleriyle kayıtlı olunan odaya başvurulur, odanın tarifesindeki ücret ödenir.
- Eksper incelemesiOda heyet görevlendirir; heyet işyerinde veya gümrük sahasında makineyi, eşyayı ya da üretim sürecini yerinde inceler, belgeleri karşılaştırır.
- Rapor ve teslimOda raporu düzenler ve onaylar; rapor talep eden kuruma sunulmak üzere firmaya teslim edilir.
Süre ve geçerlilik
Dikkat edilmesi gerekenler
- Ekspertiz raporu kapasite raporunun yerine geçmez. Sanayi sicil, yatırım teşvik veya ihale için kapasite raporu isteniyorsa ayrıca kapasite raporu alınmalıdır.
- Geçici ithalat ve dahilde işleme gibi rejimlerde süreler gümrük ve dış ticaret mevzuatına bağlıdır. Ekspertiz başvurusunu bu sürelerin sonuna bırakmayın.
- İncelenecek makine veya eşya, eksper ziyaretinde yerinde ve görülebilir durumda olmalıdır. Sökülmüş, sevk edilmiş veya başka adreste olan eşya için tespit yapılamayabilir.
- Beyannamedeki eşya tanımı, fatura ve fiili durum birbiriyle uyumlu olmalıdır. Uyumsuzluk raporun olumsuz çıkmasına veya dosyanın geri dönmesine yol açar.
- Rapor türleri ve istenen belgeler odadan odaya farklıdır. Başvurudan önce kayıtlı olduğunuz odanın güncel listesini kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Ekspertiz raporu ile kapasite raporu arasındaki fark nedir?
Kapasite raporu işletmenin makine ve personeline göre teorik azami üretim gücünü gösterir, TOBB onaylıdır ve en fazla 2 yıl geçerlidir. Ekspertiz raporu ise belirli bir konudaki somut durumu, örneğin bir makinenin tamir için geçici ihraç edildiğini veya üretimdeki fire oranını tespit eder ve onu isteyen kurum için düzenlenir.
Ekspertiz raporunu kim düzenler?
Kayıtlı olduğunuz ticaret, sanayi veya ticaret ve sanayi odası düzenler. Oda, mühendis eksperlerden ve oda personelinden oluşan bir heyet görevlendirir.
Eksper işyerine gelir mi?
Çoğu ekspertiz türünde evet. Heyet işyerinde, gerekiyorsa gümrük sahasında inceleme yapar. Bazı belge temelli raporlarda inceleme ağırlıkla evrak üzerinden yürüyebilir; bunu oda belirler.
Makine ekspertizi ne için istenir?
Arızalı makinenin tamir için yurt dışına gönderilmesi, geçici ithal edilen makinenin amacına uygun kullanıldığının gösterilmesi, gümrükte makinenin kullanılmış veya yeni olduğunun ve imal tarihinin belirlenmesi ya da makinenin değerinin tespiti gibi durumlarda istenir.
Ekspertiz raporunun geçerlilik süresi var mı?
Genel bir geçerlilik süresi yoktur. Rapor belirli bir tarihteki durumu tespit ettiği için talep eden kurum raporun ne kadar yeni olması gerektiğini kendi mevzuatına göre değerlendirir.
Ekspertiz ücreti ne kadar?
Ücreti her oda kendi meclisinin onayladığı tarifeyle belirler. Rapor türüne ve odaya göre değiştiği için başvurudan önce odanın güncel tarifesine bakılmalıdır.
Resmi kaynaklar: 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu (TOBB kanun kitabı, md. 12 ve 26) · İstanbul Sanayi Odası, Ekspertiz Raporları · İstanbul Sanayi Odası, Muhtelif Ekspertiz Raporları · Gaziantep Sanayi Odası, Ekspertiz Raporu · TOBB Kapasite Raporlarının Düzenlenmesi Usul ve Esasları 2025/53