Şahıs Şirketi (Gerçek Kişi Ticari İşletme) Kuruluşu nedir?
Günlük dilde şahıs şirketi denilen yapı, Türk Ticaret Kanunu'ndaki adıyla gerçek kişiye ait ticari işletmedir. İşletme sahibinin ayrı bir tüzel kişiliği olmaz; işletmenin borçlarından sahibi tüm malvarlığıyla sorumludur. Kuruluş için asgari sermaye aranmaz, şirket sözleşmesi ve genel kurul gibi organlar yoktur. Bu yüzden hızlı açılır ve yönetimi sadedir.
Kuruluşta ilk karar, işletmenin esnaf mı tacir mi sayılacağıdır. Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan ve geliri belirlenen sınırı aşmayan kişi esnaftır; bu sınırı aşan düzeyde gelir hedefleyen işletme ise ticari işletmedir (TTK md. 11 ve 15). Sınırı belirleyen düzenlemede vergilendirme usulü, defter tutma şekli ve meslek kolu birlikte dikkate alınır. Esnaf, esnaf ve sanatkârlar siciline kaydolur ve ilgili meslek odasına üye olur; tacir ise ticaret siciline tescil edilir ve ticaret odasına kaydolur.
Her vergi mükellefi işe başlamayı vergi dairesine bildirir. Gerçek kişilerde bu bildirim, işe başlama tarihinden itibaren on gün içinde kişinin kendisi, avukatı veya yetkili mali müşaviri tarafından yapılır (VUK md. 153 ve 168). Tacirler ayrıca işletmeyi ve ticaret unvanını, işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde işletme merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil ve ilan ettirir (TTK md. 40). Gerçek kişi tacirin ticaret unvanı, kısaltılmadan yazılan adı ve soyadından oluşur; faaliyet konusunu gösteren ekler yapılabilir.
Demirbilek Danışmanlık olarak işletmenizin esnaf mı tacir mi sayılacağını ve şahıs işletmesinin sizin için doğru yapı olup olmadığını birlikte değerlendiriyor, unvan ve faaliyet konusunu netleştiriyor, ticaret sicili başvurusunu hazırlayıp takip ediyoruz. Vergi kaydını vergi dairesi, tescili ticaret sicili müdürlüğü yapar; vergi dairesi işlemlerinde mali müşavirinizle birlikte çalışırız.
Kimler için gerekli?
- Tek başına ticari faaliyete başlayacak girişimciler
- E-ticaret, toptan veya perakende satış işi kuracak kişiler
- Esnaf olarak çalışırken geliri arttığı için tacir sınıfına geçmesi gerekenler
- Şirket kurmadan önce faaliyeti küçük ölçekte denemek isteyenler
- Kamu ihalesi, bayilik veya distribütörlük için ticaret sicil kaydına ihtiyaç duyanlar
Başvuru nereye yapılır?
Gerekli evraklar
EVRAK LİSTESİ
- Kimlik bilgileriT.C. kimlik numarası; yabancılarda pasaport, ikamet izni ve vergi numarası
- İşyeri kira sözleşmesi veya tapuİşletme merkezinin adresi için
- Faaliyet konusu bilgisiYapılacak işin açık tanımı ve uygun faaliyet kodu
- Ticaret unvanı veya işletme adı önerisiAd ve soyad kısaltılmadan yazılır, faaliyet konusunu gösteren ek yapılabilir
- Ticaret sicili başvuru dilekçesi veya taahhütnameTacirin adı, soyadı, yerleşim yeri, kimlik numarası ve varsa temsilci bilgileri
- İmza beyannamesiTTK md. 40'a göre; imza verisi kamu kayıtlarından alınamıyorsa müdürlükte beyan edilir
- Vergi dairesi işe başlama bildirimiKişinin kendisi, avukatı veya yetkili mali müşaviri yapar
- Vekâletnameİşlem vekil aracılığıyla yürütülecekse
- Faaliyete göre gereken izin ve belgelerBelediye işyeri açma ve çalışma ruhsatı, bazı meslek kollarında ustalık belgesi gibi
Süreç nasıl işler?
- Yapı seçimi ve ön değerlendirmeFaaliyetin esnaf mı tacir mi sayılacağı, şahıs işletmesi ile limited şirket arasındaki sorumluluk ve vergi farkları birlikte değerlendirilir.
- Unvan, adres ve faaliyet konusuTicaret unvanı belirlenir, işyeri adresinin vergi dairesi yoklamasına ve faaliyete uygunluğu kontrol edilir, faaliyet konusu açık yazılır.
- Vergi dairesine işe başlamaİşe başlama, başlama tarihinden itibaren on gün içinde vergi dairesine bildirilir. Vergilendirme usulü ve defter türü mali müşavirle birlikte belirlenir.
- Ticaret siciline tescilTacir sayılan işletmede başvuru MERSİS üzerinden hazırlanır, imza beyannamesiyle birlikte ticaret sicili müdürlüğüne sunulur. Müdürlük uygun bulursa işletmeyi tescil eder ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
- Tescil sonrası adımlarTicaret veya esnaf odası kaydı, sosyal güvenlik kaydı, gerekiyorsa belediye ruhsatı, defter ve e-belge işlemleri tamamlanır.
Süre ve geçerlilik
Dikkat edilmesi gerekenler
- Şahıs işletmesinde sahip, işletme borçlarından kişisel malvarlığıyla da sorumludur. Borç riski yüksek işlerde limited veya anonim şirket daha uygun olabilir.
- Tacir sayılan işletme on beş gün içinde ticaret siciline tescil edilmezse müdürlük tescile davet eder; verilen sürede de başvurulmazsa idari para cezası uygulanır (TTK md. 33).
- Faaliyete son verildiğinde ya da işletme devredildiğinde, ticaret unvanının silinmesi için on beş gün içinde ticaret sicili müdürlüğüne başvurulur (Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 51); işi bırakma ayrıca vergi dairesine bir ay içinde bildirilir.
- Gelir arttıkça işletme esnaf sınırını aşabilir. Bu durumda ticaret siciline tescil ve oda kaydının değiştirilmesi gerekir; geç kalınan geçişler sonraki işlemlerde sorun çıkarır.
- Gösterilen adreste fiilen faaliyet yoksa vergi dairesi yoklamasında sorun çıkabilir; sanal ofis veya paylaşımlı ofis kullanacaksanız uygunluğunu önceden kontrol edin.
Sık sorulan sorular
Şahıs şirketi ile limited şirket arasındaki fark nedir?
Şahıs işletmesinin ayrı tüzel kişiliği yoktur ve sahibi borçlardan tüm malvarlığıyla sorumludur. Limited şirket ayrı bir tüzel kişidir, en az 50.000 TL esas sermaye ile kurulur ve ortaklar kural olarak taahhüt ettikleri sermaye ile sorumludur.
Şahıs şirketi kurmak için sermaye gerekir mi?
Hayır. Gerçek kişi ticari işletmesi için kanunda asgari sermaye öngörülmemiştir. İsterseniz işletmeye tahsis ettiğiniz sermaye sicile işlenebilir.
Esnaf mıyım, tacir miyim?
Faaliyetiniz sermayeden çok bedeni çalışmanıza dayanıyor ve geliriniz belirlenen sınırın altındaysa esnaf, bu sınırı aşan düzeyde gelir hedefleyen bir işletmeyseniz tacir sayılırsınız. Değerlendirmede vergilendirme usulü, defter türü ve meslek kolu birlikte dikkate alınır; kesin sonuç için mali müşavirinizle birlikte bakmak gerekir.
Ticaret siciline kaydolmak zorunlu mu?
Tacir sayılıyorsanız evet. Türk Ticaret Kanunu md. 40'a göre her tacir, işletmesini ve ticaret unvanını işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde ticaret siciline tescil ettirir.
Şahıs şirketinin unvanı nasıl olur?
Gerçek kişi tacirin unvanı, kısaltılmadan yazılan adı ve soyadından oluşur. Yanına faaliyet konusunu gösteren ekler yapılabilir; ancak tek başına ticaret yapan kişi unvanına şirket varmış izlenimi veren ekler yapamaz (TTK md. 46).
Şahıs şirketimi sonradan limited şirkete dönüştürebilir miyim?
Evet. Ticari işletme bir ticaret şirketine dönüştürülebilir veya bir şirkete devredilerek birleşebilir (TTK md. 194). Bu işlem için değerleme raporu, yeni şirketin kuruluş belgeleri ve vergi yönünden ayrıca değerlendirme gerekir.
Şahıs şirketi açınca Bağ-Kur kaydı otomatik başlar mı?
Gelir vergisi mükellefiyetiyle birlikte kişi kural olarak 5510 sayılı Kanun md. 4/1-b kapsamında sigortalı sayılır ve prim yükümlülüğü başlar. Başka bir kapsamda sigortalı iseniz durumunuz farklı olabilir; mali müşavirinizle kontrol edin.
Resmi kaynaklar: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (md. 11, 12, 15, 33, 40, 41, 46, 194) · 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (md. 153, 160, 168) · Ticaret Sicili Yönetmeliği (md. 33, 43, 49-51) · Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No 546, Resmî Gazete 18.1.2023, sayı 32077 · MERSİS