Şirket Birleşmesi ve Bölünme nedir?
Birleşme iki şekilde yapılır: bir şirketin diğerini devralması (devralma şeklinde birleşme) veya şirketlerin yeni bir şirket içinde bir araya gelmesi (yeni kuruluş şeklinde birleşme). Devrolunan şirketin ortakları, belirlenen değişim oranına göre devralan şirketin paylarını edinir. Devralan şirket, devrolunan şirketin malvarlığını bir bütün halinde devralır; devrolunan şirket tasfiyesiz sona erer ve sicilden silinir (TTK md. 136 ve 152).
Birleşme sözleşmesi yazılı yapılır, yönetim organlarınca imzalanır ve genel kurullarca onaylanır. Yönetim organları birleşme raporu hazırlar; şirketler genel kurul kararından önceki otuz gün içinde sözleşmeyi, raporu ve son üç yılın finansal tablolarını ortakların incelemesine sunar. Küçük ve orta ölçekli şirketler tüm ortakların onayıyla rapordan ve inceleme hakkından vazgeçebilir. Bir şirketin diğerinin oy hakkı veren paylarının tamamına sahip olduğu durumlarda kolaylaştırılmış birleşme uygulanır ve rapor, inceleme ile genel kurul onayı gerekmeyebilir (TTK md. 155-156).
Bölünme tam veya kısmi olabilir. Tam bölünmede şirketin tüm malvarlığı bölümlere ayrılıp diğer şirketlere devredilir ve bölünen şirket sona erer. Kısmi bölünmede malvarlığının bir veya birkaç bölümü devredilir; karşılığında ya ortaklar ya da bölünen şirket devralan şirketin paylarını alır (TTK md. 159). Var olan şirketlere devirde bölünme sözleşmesi, yeni kurulacak şirkete devirde bölünme planı hazırlanır. Şirketler genel kurul kararından iki ay önce bölünme belgelerini ortakların incelemesine sunar (TTK md. 171).
Her iki işlemde de alacaklılar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yedişer gün arayla üç kez ve sermaye şirketlerinde ayrıca internet sitesinde ilan edilerek bilgilendirilir. Birleşmede alacaklılar, birleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde, bölünmede ise ilanların yayımından itibaren üç ay içinde teminat isteyebilir (TTK md. 157, 174, 175). Demirbilek Danışmanlık olarak sözleşme, plan, rapor ve genel kurul belgelerini hazırlıyor, mali müşavir raporu ve ilan takvimini koordine ediyor, ilgili müdürlüklerdeki tescil sürecini takip ediyoruz; tescil kararını ticaret sicili müdürlükleri verir.
Kimler için gerekli?
- Aynı gruba ait şirketlerini tek çatı altında toplamak isteyen holding ve aile şirketleri
- Bir şirketi satın aldıktan sonra kendi bünyesine katmak isteyen şirketler
- Bir faaliyet kolunu veya taşınmazını ayrı bir şirkete devretmek isteyen işletmeler
- Ortaklar arasında ayrışma nedeniyle şirketi ikiye bölmeyi planlayan şirketler
- Tamamına sahip olduğu yavru şirketini kolaylaştırılmış usulle bünyesine katacak ana şirketler
- Yeniden yapılanma öncesinde hukuki ve mali yol haritası çıkarmak isteyen yöneticiler
Başvuru nereye yapılır?
Gerekli evraklar
EVRAK LİSTESİ
- Birleşme sözleşmesi, bölünme sözleşmesi veya bölünme planıYazılı; unvanlar, değişim oranı, devir tarihi ve kanunda sayılan diğer hususları içerir
- Birleşme veya bölünme raporuYönetim organı hazırlar; küçük ve orta ölçekli şirketlerde tüm ortakların onayıyla vazgeçilebilir
- Genel kurul kararlarının noter onaylı örnekleriİşleme katılan şirketlerin her biri için; kolaylaştırılmış birleşmede yönetim organı kararı
- Son bilanço ve gerekiyorsa ara bilançoDenetime tabi şirkette denetçi, diğerlerinde yönetim kurulu onaylı
- Yeminli veya serbest muhasebeci mali müşavir raporuSermayenin karşılıksız kalıp kalmadığı, özvarlık ve kayıtlı varlıkların gerçeğe uygun değerleri; denetime tabi şirkette denetçi raporu
- Tapu, gemi ve fikri mülkiyet sicillerindeki varlıkların listesiDevredilen mal ve hakların yeni şirket adına kaydı için
- Sermaye artırımı belgeleriDevralan şirket birleşme veya bölünme nedeniyle sermaye artırıyorsa
- Yeni kurulacak şirketin kuruluş belgeleriYeni kuruluş yoluyla birleşme veya bölünmede
- Alacaklılara çağrı ilanlarının yayımlandığı sicil gazeteleriYedişer gün arayla üç ilan
- İzin veya uygun görüş yazısıBakanlık, Rekabet Kurumu veya sektörel kurum iznine tabi işlemlerde
Süreç nasıl işler?
- Yapı ve yöntem seçimiBirleşme mi bölünme mi, hangi türde ve kolaylaştırılmış usulün uygulanıp uygulanamayacağı; vergi, çalışanlar ve izin gereklilikleri mali müşavirle birlikte değerlendirilir.
- Mali tespit ve değerlemeBilanço ve gerekiyorsa ara bilanço çıkarılır, özvarlık ve değişim oranı belirlenir, mali müşavir veya denetçi raporu hazırlanır.
- Sözleşme, plan ve raporBirleşme veya bölünme sözleşmesi ya da planı ve raporlar hazırlanır, belgeler kanuni süre içinde ortakların incelemesine sunulur ve ilan edilir.
- Genel kurul kararlarıHer şirkette genel kurul kanuni nisaplarla onay verir. Örneğin birleşmede limited şirkette, sermayenin en az dörtte üçünü temsil eden ortakların dörtte üçünün oyu aranır.
- TescilÖnce devrolunan veya bölünen şirketin kararı tescil edilir, ardından devralan şirketteki birleşme, bölünme ve sermaye artırımı eş zamanlı tescil edilir. Tescille devrolunan veya tam bölünen şirket sona erer.
- Alacaklılar ve devir işlemleriAlacaklılara üç kez ilan yapılır, teminat talepleri karşılanır; taşınmaz ve diğer sicil kayıtları devralan şirkete geçirilir, çalışanların iş sözleşmeleri kanuna göre devralana geçer.
Süre ve geçerlilik
Dikkat edilmesi gerekenler
- Sermayesiyle kanuni yedek akçelerinin yarısını zararlarla kaybeden veya borca batık olan şirket, ancak bu kaybı karşılayacak serbest özvarlığa sahip bir şirketle birleşebilir (TTK md. 139).
- Tasfiye halindeki şirket, malvarlığının dağıtımına başlanmamışsa ve devrolunan taraf olması şartıyla birleşmeye katılabilir.
- Birleşme ve bölünmede iş sözleşmeleri kural olarak devralan şirkete geçer; işçi itiraz ederse sözleşme kanuni bildirim süresi sonunda sona erer (TTK md. 178). Çalışanları sürece göre bilgilendirin.
- Belirli ciro eşiklerini aşan birleşme ve devralmalar Rekabet Kurumu iznine tabidir; izin gerekip gerekmediğini işleme başlamadan kontrol edin.
- Vergi açısından devir ve bölünmenin vergisiz yapılabilmesi ayrı şartlara bağlıdır. Ticaret sicili takvimini vergi planlamasıyla birlikte kurun.
Sık sorulan sorular
Devralma yoluyla birleşme ile yeni kuruluş yoluyla birleşme arasındaki fark nedir?
Devralma yoluyla birleşmede şirketlerden biri varlığını sürdürür ve diğerini devralır. Yeni kuruluş yoluyla birleşmede birleşen şirketlerin hepsi sona erer ve yeni bir şirket kurulur.
Birleşmede şirket tasfiye edilir mi?
Hayır. Devrolunan şirket tasfiye edilmeden, birleşmenin ticaret siciline tescili ile sona erer ve sicilden silinir; malvarlığı bir bütün olarak devralan şirkete geçer.
Kolaylaştırılmış birleşme nedir?
Devralan şirketin, devrolunan şirketin oy hakkı veren paylarının tamamına sahip olduğu veya aynı kişi ya da grubun her iki şirketin tüm oy hakkı veren paylarına sahip olduğu durumlarda uygulanan sade usuldür. Bu durumda birleşme raporu, inceleme hakkı ve genel kurul onayı aranmayabilir.
Tam bölünme ile kısmi bölünme arasındaki fark nedir?
Tam bölünmede şirketin tüm malvarlığı başka şirketlere devredilir ve bölünen şirket sona erer. Kısmi bölünmede yalnızca belirli malvarlığı bölümleri devredilir ve bölünen şirket varlığını sürdürür.
Alacaklılar birleşmeye itiraz edebilir mi?
Alacaklılar birleşmeyi engelleyemez, ancak birleşmenin hukuken geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde istemde bulunurlarsa devralan şirket alacaklarını teminat altına almak zorundadır. Diğer alacaklıların zarar görmeyeceği anlaşılırsa teminat yerine borç ödenebilir.
Limited şirket ile anonim şirket birleşebilir mi?
Evet. Sermaye şirketleri kendi aralarında birleşebilir. Genel kurul nisapları her şirketin kendi türüne göre uygulanır.
Kimler birleşme ve bölünmeye katılabilir?
Birleşme kanunda sayılan şirket türleri arasında yapılabilir. Bölünmeye ise sermaye şirketleri ve kooperatifler katılabilir; bunlar sermaye şirketlerine ve kooperatiflere bölünebilir (TTK md. 160).
Resmi kaynaklar: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (md. 134-178) · Ticaret Sicili Yönetmeliği (md. 126-129) · MERSİS